Bokbåten redda i denne omgangen		Forfattarturnear – kva skjer i fylket?
	Bibliotekdagane 2004		Mikromarc brukarhjelp
	Nye biblioteklokale for Stryn bibliotek og Stryn vidaregåande skule		NBF Sogn og Fjordane med eigne nettsider
	Biblioteksamarbeidet endeleg i gang!		Ny volontør i Sogn og Fjordane
	Nytt kombinasjonsbibliotek på  Kyrkjebø i Høyanger kommune		Regionskonferanse for ”Gi rom for lesing”
	82 deltakarar på møte om barne- og ungdomslitteratur		Mikromarc sentral drift på Flora folkebibliotek
	Eventyrlege Fjaler		Jens Brekke på Sogndal bibliotek
	Sogndal bibliotek 175 år		Yrkesetikk for bibliotektilsette
	Norsk Digitalt Bibliotek  – kva har skjedd og kva med framtida?		Reduserte opningstider ved Gloppen folkebibliotek
	Nye Førde bibliotek		Nytt om namn
	Reduksjon av bibliotektilbodet i Gaular

Bokbåten redda i denne omgangen

Bokbåten ”EPOS” er igjen ute i hardt ver. Fylkesrådmannen hadde i sitt framlegg til budsjett for 2005 føreslege å legga han ned f.o.m. hausten 2005, då den noverande leigeavtalen med båteigar går ut. Men Fylkestinget gjorde i møte 15. desember vedtak om ei ekstraløyving til bokbåten slik at drifta ut heile 2005 er sikra. Hovudutvalet for kultur vil seinare ha ei gjennomgang av drifta av bokbåten, og vurdere om desse midlane kan brukast på ein betre måte. Det har vore fleire mediaoppslag om ei eventuell nedlegging, m.a. har det kome støtte til ei vidare drift av bokbåten frå Folkeakademiet i Sogn og Fjordane, lokallaget til Norsk Bibliotekforening i Sogn og Fjordane og frå brukarane av bokbåten.

Vinterturen 2005 i Sogn og Fjordane vil gå f.o.m. 25. februar t.o.m. 15. mars. Det vert då sang og musikk om bord med Alf Bugge Gjerstad og Nini Ritzau.

Ingrid Dræge,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Bibliotekdagane 2004

I år var Bibliotekdagane lagt til Bergen i dagane 28.-29. september. Første dagen var eit samarbeid med Hordaland fylkesbibliotek om eit fellesmøte for bibliotektilsette i dei to fylka. Det møtte heile 75 deltakarar på dette møtet og vi kan godt tenke oss fleire slike fellessamlingar i framtida.

Tema på møtet var mellom anna vestlandssamarbeid innan bibliotek- og kultursektoren, ved fylkesbiblioteksjef i Hordaland Ruth Ørnholt og fylkeskultursjef same stad, Ingebjørg Astrup.

Ungdomsbokforfattar Ragnfrid Trohaug snakka glødande om litteraturformidling og hadde mellom anna ei historie om korleis det var å komme til Fiskarfagskulen i Austevoll, til ein gjeng med råbarka fiskaremne, for å fortelje om ei bok som handlar om ungjenter med spiseforstyrringar. Det gjekk bra til slutt skjøna vi.

Inger Høj presenterte hovudfagsoppgåva si ved Kunsthøgskulen i Bergen, der ho har utarbeida framlegg til felles profilprogram for dei norske folkebiblioteka. Profilen innheld utkast til plakatar, bæreposar, logo m.m. Tanken bak prosjektet er å synleggjere folkebiblioteka betre. Kvam folkeboksamling vil ta profilen i bruk til hausten, når dei opnar nytt bibliotek.

Vi fekk og høyre om IFLA og IFLA-konferansane, med oppmoding om å delta på konferansen i Oslo hausten 2005. 

29. september var det bibliotekfolk frå vårt fylke som var samla. Dagen starta med ein presentasjon av Den kulturelle skulesekken ved prosjektleiar Margrethe Henden Aaraas. Svanhild Oppedal frå Gaular folkebibliotek orienterte om planen som er utarbeida i hennar kommune når det gjeld ”skulesekken”. Det er viktig at biblioteka engasjerer seg i dette arbeidet. Det kom sterke signal frå publikum om at dei ønska fylkesbiblioteket som ein viktig medspelar for å arrangere forfattarturnear.

På det tradisjonelle samrådsmøtet vart det informasjon og nyhende frå kommunane og frå fylkesbiblioteket. Gloppen orienterte om framdrifta for Trivselshagen. Dei arbeider og med eit nytt abm-prosjekt der dei vil dokumentere fjordhesten i litteratur, biletkunst m.m.

Stryn bibliotek er blitt sambuar med biblioteket på Stryn vidaregåande skule i nye lokale og fortalde frå denne prosessen. Førde bibliotek er blitt ”nytt”. Vi fekk sjå bilder frå det nyinnreiia lokalet og høyre om vegen fram til dette. 

Frå Fylkesbiblioteket vart det orientert m.a. om Gloppen som kompetansebibliotek for Mikromarc. Fylkesbiblioteket har kosta kurs på Ann Kristin Vik Fløtre for at ho skal kunne gje råd og vere til hjelp for Mikcromarc-biblioteka i fylket. Det vart og diskutert korleis Fylkesbiblioteket skal nå ut med sin informasjon til biblioteka. Til no har all informasjon gått som brevpost og dette er blitt veldig dyrt etter kvart. Vi ønsker difor i større grad å bruke heimesida vår og e-post. Forsamlinga hadde ingen større innvendingar til dette og vi vil etter kvart kontakte biblioteka med nærare informasjon i saka (pr post!).

Dagen vart avslutta med orientering om og omvisning på Bergen offentlige bibliotek. Vi fekk m.a. eit triveleg gjensyn med tidlegare fylkesbiblioteksjef i Sogn og Fjordane, no biblioteksjef ved Bergen offentlige bibliotek, Trine Kolderup Flaten.

Gunnvor Schei,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Nye biblioteklokale for Stryn bibliotek og Stryn vidaregåande skule

Kommunestyret vedtok i 1998 at ein skulle samlokalisere Stryn bibliotek og skulebiblioteket for Stryn vidaregåande skule. Samtidig auka kommunen sin stillingsheimel og Stryn vidaregåande skule skulle gå inn med 50% av stillinga.

Først i 2004, seks år etter vedtaket, vart det ledige lokale i 1. etasje på Stryn vidaregåande skule. Då flytta biblioteket inn. Vi har fått eit 540 kvadratmeter stort kunnskapsrom som ligg lageleg til både for folkebibliotekkundane og elevane, med inngang frå gateplan i eine enden og  inngang frå studiearealet i den andre enden.

Planleggingsarbeidet starta hausten 2002. Vi hadde mange møte før lokala stod ferdige sommaren 2004. Vi hadde planlagt flyttinga i lang tid, samla kasser, kjøpt kasser, tenkt ut kvar vi skulle starte pakkinga, korleis vi skulle nummerere kassene, kven som skulle hjelpe oss osb. Opningsdato vart bestemt til 16. august. Det passa fint for det var første skuledag etter ferien. Vi tok sommarferie og grudde oss til flyttesjau. Vi visste det ville bli travelt. Biblioteket  skulle vere stengt berre ei veke og på den tida skulle reolane ned og opp att og alle bøkene skulle pakkast og pakkast opp att. Men alt går ikkje som planlagt. Alle hadde hatt ferie, også dei som skulle levere reolane og møblane. Vi måtte utsette opningsdatoen til 20. september. Ja, ja då fekk vi litt meir tid til planlegginga.

Ei veke før flytting vart kollegaen min sjukmeldt. Då var det berre eg att på biblioteket. Eg starta med pakking av bøker, gjorde det systematisk og grundig. Eg fekk pakka ca. 500 kassar den veka, men det stod mykje att. Eg måtte få hjelp frå handballlaget. Dei pakka i vilden sky. Den grundige planlegginga skar seg. Men til slutt hadde vi ca 750 kasser å flytte på. Det vart ei hektisk helg. Dei som skulle hjelpe til kom ikkje og eg jobba dag og natt. Det stod ein god del kasser att på golvet då vi opna måndag 20. september.

”Men nu går alt så meget bedre”. Vi hadde festleg offisiell bibliotekopning 4. oktober med inviterte gjestar både frå kommunen og fylkeskommunen. Det var mange fine talar og gode ord. Elevar frå kokk- og servitørfaget serverte brus, kanapéar og frukt. Det var pianomusikk, og elevar frå vidaregånde dramatiserte diktet ”Kyssing i biblioteket”.  

Kollegaen min er på plass i gjen. Vi er komne godt igang i nye, fine og lyse lokale og håpar på godt samarbeid med skulen i tida framover, til beste for både skuleelevane og folkebibliotekkundane.

Vi ønskjer alle hjarteleg velkomen innom!

Anne Jorunn Røsvåg Nesje,
Stryn folkebibliotek

Biblioteksamarbeidet endeleg i gang!

Hausten 2004 har fylkesbiblioteket hatt nettverksmøte i regionane Sunnfjord, Nordfjord og Sogn.

Første møte var i Flora for biblioteka i Sunnfjord og Ytre Sogn. Møtet hadde 9 deltakarar frå folkebiblioteka og tre frå fylkesbiblioteket. På dagsorden sto Byss-samarbeidet, Den kulturelle skulesekken, Gi rom for lesing og IT-samarbeid. Deltakarane ønskte meir samarbeid om forfattarturnear og meir fylkeskommunal koordinering. Biblioteksjefane var spesielt opptatt av å få til eit nærare IT-samarbeid, og fleire ønskte eit felles biblioteksystem med felles servar.

Neste møte var på Sogndal bibliotek  for biblioteka i Sogn. 6 deltakarar frå folkebiblioteka og tre frå fylkesbiblioteket. Tema denne dagen var Den kulturelle skulesekken, Gi rom for lesing og It-samarbeid. Også her ønskte biblioteksjefane meir samarbeid om forfattarturnear. Elles var deltakarane einige om at nettverket skulle føre til å få betre kjennskap til kvarandre og til erfaringsutveksling.

Siste møte var i Nordfjord. Her var det fem deltakarar frå folkebiblioteka og tre frå fylkesbiblioteket. Etter ein orientering om IT-prosjektet i Nordfjord sto litteraturformidling til barn og unge på dagsorden. Deltakarane håpte at nettverket skal føre til at dei vert betre kjende og opne for betre samarbeid. 

Fylkesbiblioteket vil følgje opp nettverka og kallar inn til nye møte. Vi vil arbeide vidare med utspela på møta og vil greie ut samarbeidsmodellar på IT-sida og sjå på koordinering av forfattarturnear i samarbeid med DKS og Folkeakademiet.

Solveig Bjordal,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Nytt kombinasjonsbibliotek på Kyrkjebø i Høyanger kommune

Bibliotekfilialen har svært godt utlån. Kvar tysdag er det lang kø i skranken på Kyrkjebø bibliotekfilial. Bygdefolket strøymer til, og i løpet av ein månad har ein lånt ut ca. 1550 bøker, video, DVD og anna materiale.  

Sidan biblioteket opna i nye og lyse lokaler i Kyrkjebø nye skule har ein hatt over 200 utlån på kvar opningsdag! Biblioteket er ope 3 timar kvar tysdag frå 15.30 - 18.30 og opningstida følgjer skuleåret. Hilde Larsen er fungerande filialstyrar og Ingunn Kanndal har ansvar for skulebibliotektenesta på dagtid.

Her finn elevane raskt opplysningar til oppgåver, prosjekt og spennande bøker for alle alderstrinn. Skulen brukar biblioteket aktivt i skuledagen, og er svært nøgd med sitt nye skulebibliotek! Alle lærarane har fått ei rask innføring i utlånssystemet, så den enkelte lærar er sjølv ansvarleg for å registrere utlån på sitt klassetrinn. I tillegg så har skulebiblioteket og ei opningstid nokre timar i veka.

Etter fleire år med dugnadsdrive bibliotek føler bygdefolket et sterkt eigarforhold til biblioteket. Mest kvar opningsdag får biblioteket gåver frå bygdefolket. Dei gjev nye hobbybøker, dataspel, video og alle nye pocket-seriar som t.d. Arvesynd. Dette hjelper på eit heller lite budsjett. Avdelinga hadde i 2004 eit mediabudsjett på 10.000,- til innkjøp av bøker og 5.000,- til innkjøp av AV-media. Skulen har eit eige budsjett på kun 1.000,- til innkjøp.

3700 bøker, lydbøker, video og anna materiale er registrert i Høyanger bibliotek si database. Dette utgjer ca. 20% av samlinga til bibliotekfilialen, så det går hardt på midlertidig utlån i starten! (den første månaden brukte avdelinga 400 midlertidige etikettar!)  Biblioteket har starta med automatisert utlån frå første opningsdag, men trege ISDN-linjer har gjort dette til ein prøvelse! No ventar biblioteket på breiband som førjulsgåve. Det treng ein for å betjene 200 utlån på 3 timar!!

Kontaktperson: Hilde Larsen. Kyrkjebø bibliotekfilial tlf. 57707590 eller Jorun Systad 57711590. På e-post: jorun.systad@hoyanger.kommune.no.

Jorun Systad,
Høyanger bibliotek

Ellers så melder ei nøgd Jorun at ungdomane har laga sitt eige namn på biblioteket:  "Biblisen". No vil ho sende ut brosjyrer til ungdomane der ho brukar dette namnet på biblioteket.

82 deltakarar på møte om barne- og ungdomslitteratur

I år satsa fylkesbiblioteket på å fordoble tilgangen til å lære om dei nye forfattarane og den nye litteraturen for barn og unge. Kvart år sender IBBY Noreg, barnebokforum (Tidligare namn Norsk Barnebokforum) oss dyktige formidlarar som gir oss inspirasjon og kunnskap om alle dei bøkene ingen av oss har høve til å lese sjølve. Vi er faktisk avhengig av desse foredraga for å kunne halde oss à jour på dette området. I år hadde vi møtet både i Førde og Sogndal. 

Over heile fylket er det skular som deltek i prosjektet ”Gi rom for lesing”, dei satsar på lesing, men har for liten kjennskap til ny barnelitteratur. Dei må kunne tilby elevane andre bøker enn dei gamle klassikarane dei las sjølve på skulen. Heller ikkje bør dei berre lese Lindgren og Vestly. Vi er derfor glade for å kunne gje skulane og biblioteka dette tilbodet kvart år.

Hyllestad skule er ei av dei skulane som jobbar med lesing og har fått midlar frå ”Gi rom for lesing”.  Dei fekk ikkje mange kronene frå fylkesmannen, men satsar for fullt - med eigne midlar, reknar eg med. 11 lærarar frå Hyllestad var på kurs i Førde 11. november. Det er imponerande. Eg lurer på kva dei gjorde med elevane den dagen? Hyllestad bibliotek hadde begge sine tilsette på kurset også. Det er ikkje mindre imponerande. Leseslysta kjem truleg til å eksplodere i Hyllestad etter dette.

I Førde hadde vi i alt 52 deltakar når dei sjuke var trekt i frå (sjølv gjekk eg glipp av begge dagane). I Sogn var dei berre 30 deltakarar, men det er vi forholdsvis nøgd med. Det syner seg at vi må innarbeide kurset over tid. I Sogn var det truleg få lærarar som fekk vite om kurset frå dei som mottek posten. Vi sendte difor ut e-post til alle kulturkontaktane og bad også biblioteksjefane om å mase på skulane. Det er nødvendig med litt innsats for å trenge gjennom med nyttig informasjon til skulane.

Til neste år prøver vi igjen med to møter i fylket.

Bøkene som er brukt her som illustrasjon, blei framheva som særleg gode av førelesarane.

Anne Sagen,
fylkesbiblioteket

Eventyrlege Fjaler

Under den nordiske bibliotekveka i Fjaler kommune serverte biblioteksjefen ein eventyrleg frukost til dei tilsette i kommunen. Bokbussen hadde ei ”eventyrleg niste” til barna på Flekke skule og barnehage, Hellevik skule og barnehage og Våge skule. Og då sola gjekk til kvelds vart ”H. C. Andersens liv” servert på eit fat i Tusenårsstaden, Studio Nova til musikk av H. C. Lumbye.

Første arbeidsdagen under den nordiske bibliotekveka er ikkje som ein vanleg arbeidsdag for dei tilsette i kommuneadministrasjonen, trygdeetaten og PPT-kontoret i Fjaler. Under ”Morgongry” er kantina stasa opp med levande lys og bilete frå den nordiske eventyrverda som H. C. Andersen for om lag 150 år sidan tileigna fleire generasjonar og etterkomarar av nordbuarane. 

Medan biblioteksjefen les eventyret ”Det utroligste” går dufta av nylaga kaffi i eitt med ein nyvakna rådmann og alle dei tilsette i Fjalerhuset. Mellom blomane på bordet spelar små runde peparkaker opp til kultursjefens færøyske og nordiske tonar i både dur og moll. 

I aust reiser sola og med den kjem bokbussen…den har sett kurs frå Sogn og Fjordane fylkesbibliotek mot Dalsfjorden og heimstaden til ”Gåsa, katta og hanen” og diktaren Jakob Sande. Ingen av dei veit enno kven som kjem til bygda i dag og kva fjalerbuarar kan oppleve under den nordiske bibliotekveka ei novemberdag i 2004. For det er nemleg slik at Foreningen Norden Dalsfjorden i lag med folkebiblioteket, Jakob Sande stiftinga, United World College og Folkeakademiet i Fjaler har invitert Kurt Erland og Jacob Wyrtz frå musikkskulen i Førde til bygda for å markere den nordiske bibliotekveka i Fjaler.

Eventyrleg bokbuss

8 gonger i året kjem bokbussen med lesestoff til leselystne barn på Flekke skule og barnehage, Hellevik skule og barnehage og Våge skule. Under den nordiske bibliotekveka får barna høyre eventyra ”Prinsessa på erta”, ”Hvad faderen gør er alltid riktig” og ”Fillene”. Kurt Erland og Jacob Wyrtz, som begge er frå Danmark, formidla H. C. Andersens liv gjennom opplesing, musikk og dans på ein levande måte. Når dagen er slutt har om lag 200 skuleelevar dansa og sunge til ”Danse danse dokka mi”. Barnehagebarna avsluttar ei eventyrleg dag med uhu… uhu… til H.C. Andersens dikt ”Mor lille sitter med briller på”.

H. C. Andersen på tusenårsstaden

Medan haustsola gjekk til kvelds inntek H. C. Andersens landsmenn tusenårsstaden – barnetunet til diktaren Jakob Sande. I den gamle kommunestyresalen frå tidleg 1900-tallet vert barne-, ungdoms-, og vaksenlivet til H. C. Andersen presentert gjennom små historier, dikt og eventyr til musikk frå hans eigen samtid. På levande vis framfører Kurt Erland m.a. ”Moderen med barnet”, ”Lille Viggo”, ”Konen med æggene”, utdrag frå romanen ”Kun en spillemand”, ”Kærastefolkene” m.m. til musikk av m.a. H. C. Lumbye og John Dowland. Jaboc Wyrtz greier med sitt klassiske gitarakkompagnement å gje heile forestillinga ei ganske behageleg musisk ramme.

…ide til nytt verdsbilete

Forteljinga og eventyra til H. C. Andersen som kom med bokbussen har fått nytt liv og røre i dei små klasseromma i Noregs minste internasjonale kommune.

Jógvan A. Joensen,
kulturleiar, Fjaler kommune

[Toppen]

Sogndal bibliotek 175 år

16. september markerte Sogndal bibliotek at det i år er 175 år sidan den første dokumenterte starten på eit folkebibliotek i Sogndal – den gongen kalla almuebibliotek. 

Kvelden starta med ei helsing frå ordførar Karen Marie Hjelmeseter. Vidare var vi så heldige at vi hadde fått Fridtjof Urdal til å halde kåseri. Han starta med å fortelje om sin barndoms møte med biblioteket – ei beskriving mange av oss som er litt opp i åra kjende oss att i. Forskjellen til dagens bibliotek er stor. Alle som har høyrt Urdal veit at han liker å provosere litt eller sette ting på spissen. Han meinte at vi som lesarar burde lese meir av det vi ikkje likar – iallfall i utgangspunktet ikkje liker. Det er noko med å bli kjend med noko nytt. Han samanlikna det med kunst. Vi går på kunstutstilling og ser vanlegvis på alt sjølv om vi ikkje liker alt like godt. Ein kan lære seg å like.

Aage Engesæter, som er historikar og direktør ved De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum, gav oss eit innblikk i Sogndal bibliotek si historie opp gjennom åra, med spesiell vekt på den eldste historia.

Det musikalske innslaget fekk vi frå felespelarane Svein Skjerdal og søstrene Stine og Sunniva Idsø.   

I høve jubileet hadde ein 3.klasse frå Trudvang skule laga teikningar til biblioteket etter eit klassebesøk. Desse var stilt ut i foajeen utanfor biblioteket. Den lokale kunstnaren Astrid Tove Haug var månadens kunstnar i biblioteket. Ho lånte oss òg ein fin illustrasjon til plakaten og annonseringa vår. 

Dette var eit ope arrangement, men og ein del spesielt inviterte gjester. Det vanka mange fine ord, flotte blomehelsingar, samt gåvekort frå bokhandelen vår. MEN: Sogn Avis syntes ikkje  arrangementet var viktig nok! To dagar etter kom ein av dei innom og påsto han hadde teke feil av dagen!!! Eg veit ikkje kor mange gonger dei var minna på tid/stad på førehand.

Signe Witsø, 
Sogndal bibliotek

Norsk Digitalt Bibliotek – kva har skjedd og kva med framtida?

Første fase av prosjektet Norsk Digitalt bibliotek er no over, og på ein konferanse i Oslo 18. november sette ABM-utvikling fokus på utviklinga av Norsk digitalt bibliotek for ca 85 deltakarar.

Visjonen til Norsk digitalt bibliotek (NDB) er å gi alle enkel tilgang til digital kvalitetsinformasjon og -kunnskap. Biblioteka si rolle som seriøse informasjonsformidlarar skal verte synleg gjennom NDB.

I første fase har fokuset vore å få til eit rammeverk med anbefalte standardar, støtte aktuelle digitale prosjekt og definere og greie ut kva som er nasjonale og digitale tenester.

Rammeverket

NDB skal ha eit nasjonalt marcformat (marc 21) og ønskjer å forenkle utveksling av metadata som krev at dei er basert på utvekslingsprotokollar med basis i Dublin Core. Og dessutan vert det sett krav til teiknsett og metadataregister. NDB vil vidare arbeide for fellessøk og byggje protokoller for distribuerte søk. Eit av hovudmåla for NDB er å utvikle eit felles lånekort eller fleirbrukskort.

Prosjekt

Tre prosjekt har vore støtta gjennom NDB. Eit er Norsk arkitekturportal som i tillegg til oversikt over digitale kjelder og har lenker til eksisterande ikkje-digitale ressursar for norsk arkitektur og byggjeskikk. Eit anna prosjekt er Bibliotekvakten og Spør biblioteket som no vert lansert som Biblioteksvar. Dette er ei digital referanseteneste som vert basert på på chatting, sms eller e-post. Det tredje er Lesehulen som er ein opplevingstad som gjev smakebitar av bøker til barn i alderen 8-12 år gjennom lyd, bilete og interaktivitet. I tillegg er det eit søkjeverkty til å finne barnebøker

Kva no?

I 2005 tek NDB sikte på å implementere desse tenestene:

• Fellessøk 
  Løysinga skal støtte både distribuerte og sentraliserte søk.

• Felles lånekort
  Prosjektet har som mål å utvikle felles lånekort basert på sentralt låneregister for personlege lånarar. 

• I tillegg vil NDB greie ut felles moglegheiter om lisensiering gjennom nasjonalt og internasjonalt samarbeid. og starte arbeidet med semantiske tesaurusar.

NDB skal ha eit ABM-perspektiv og ta utgangspunkt i situasjonen og utviklinga ved dei tre sektorane.

Meir info om Norsk digitalt bibliotek finn du på www.norskdigitaltbibliotek.no

 Solveig Bjordal,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Nye Førde bibliotek

Etter ein månad med oppussing vart biblioteket opna igjen som planlagt 30. juni.  Det  var stil over opninga, diktlesing og snorklipping av ordførar, og køen som venta på å sleppe inn igjen var lang. 

Biblioteklokala vart estetisk sett slik vi hadde håpa, det er lyst og luftig, lyst treverk, lyse gardiner og betre plass i hyllene.

Det har stort sett vore gode tilbakemeldingar frå brukarane. Interiøret er pent å sjå på, stolane er gode å sitje i, det er blitt fleire sitjeplassar, biblioteket har fått fleire  avskjerma krokar, det innbyr meir til å vere og til å trivast. Men alle våre gamle lånarar må lære seg biblioteket på nytt, ingenting er der det var, og det tek litt tid å orientere seg.

Ei av målsetjingane med nytt bibliotek var at lånarane lettare skulle finne fram sjølv, det har vi vel ikkje oppnådd enno. Vi meiner skiltinga no er bra, men så langt har vi brukt mykje tid på å vise rundt og  fortelje kvar dei ulike emna er plassert.   Det er allting tiltak ein kan gjere for å betre gjenfinninga for lånarane, og dette skal vi arbeide vidare med.

Vi har ikkje sett nokon tydeleg auke i utlånstala  etter gjenopninga, men besøkstala er store, fleire skuleelevar og studentar på lesesalen eller rundt småborda, mykje folk i avis- og tidsskriftkroken, og alltid fullt ved PC-øya! 

Vi som jobbar i biblioteket har også gått litt rundt oss sjølv  i starten, men no er gamle vanar nesten erstatta med nye. Totalt sett synest vi at vi har fått eit veldig flott bibliotek som det er kjekt å arbeide i.

Marie Dombestein,
Førde bibliotek

Reduksjon av bibliotektilbodet i Gaular

Gaular folkebibliotek har fram til 2004 hatt to tilsette, tre avdelingar: Sande (15 t. ope pr. veke), Bygstad (8 t. ope pr. veke), og Viksdalen (8 t. ope pr. veke). Sommaren 2004 vedtok kommunestyret å leggje ned Bygstad avd. og redusere opningstida ved Sande avd. med 7 t. pr. veke, stillingane vart redusert med 20% av biblioteksjefstillinga, og 40% av stillinga til Anne Marit Ytterbø. Dei innsparde 20% av biblioteksjefstillinga skulle nyttast til anna kulturarbeid, noko som alle veit som har vore i slike kombinasjonar, går på bekostning av bibliotekarbeidet. I sum er bibliotektenesta i Gaular halvert det siste året, i utgangspunktet har vi aldri vore oppe i det normen tilseier av stillingsressurs i høve til folketal.

Frå Bygstad kom det eit utspel om dugnadsbibliotek, etter eit folkemøte vart dette trekt tilbake - det vart konkludert med at det ville bli vanskeleg å få kontinuerleg drift, og det ville ganske snart bli eit lite interessant tilbod for innbyggarane. Men "folkemøtet" uttrykte bekymring for skulen og ungane, og sameleis gruppa 60+, dette utfrå erkjenning av at dette er dei minst mobile gruppene. For å imøtekomme dette, vart det skissert ei løysing som i hovedsak er slik: Skulen får overta barnebøkene frå folkebibliotekavdelinga, biblioteket på Sande er villig til å lage til evt. bokkassar i høve til tema eller opplegg, gruppa 60+ skal få eit depot i eit lokale der Nærmiljøsentralen har "tysdagskafe". Korleis vi skal ordne det siste reint praktisk har eg ikkje heilt klart for meg enno, om det blir bøker som skal bytast etter ein plan, eller om dei skal få ein del bøker til eige. Elles søkjer Bygstad i desse dagar om bokbuss.

Bygstad er ein stor verkekrins med meir enn tredjeparten av folketalet i kommunen, og dei er no så godt som utan bibliotektilbod - avd. på Sande er ikkje noko særleg godt alternativ med opningstid på 8 t. i veka. Når statistikken skal gjerast opp med utlån pr. innbyggar vil dette slå merkeleg ut vil eg tru, i og med at ein så stor del av kommunen ikkje har tilbod i det heile. I samband med diskusjonen om dugnadsbibliotek sakna eg rettleiing, eg etterlyser NBF som sentralt gjerne kunne gitt nokre føringar som vi kunne hatt i ryggen. Eg meiner det er svært uheldig at vi som representerer "det offentlege folkebibliotekvesenet" kan kome med ulike argument og tilrådingar. I tilfellet Bygstad som eg måtte ta nokså kjapt, så la eg vekt på fornying, nettverk med fjernlån, og kompetanse.

Dette er ein tilstandsrapport frå Gaular, små ressursar og for lite tid - men vi har positive ting å gle oss over. Utlånet på Sande har hatt ein god auke (dette vil ikkje kunne lesast av kommunestatistikken), utlånet til barn og ungdom er stigane, det synest som dei mange ulike lesestimuleringsopplegga har hatt ein verknad. 

Svanhild Oppedal,
Gaular folkebibliotek

Forfattarturnear – kva skjer i fylket?

Dei første åra vi hadde Den Kulturelle skulesekken (DKS) i fylket, var forfattarturnear eit av tilboda i DKS-katalogen frå fylket. Frå dette skuleåret må kommunane sjølv arrangere og betale forfattarturnear.

Finansiering

Kommunane kan finansiere forfattarbesøk med midlane dei får til lokale tilbod i DKS. Nokre skular har skaffa seg pengar frå ”Gi rom for lesing”, kor forfattarbesøk er eit av tiltaka dei vil bruke pengar på. Nokre bibliotek i fylket har litt midlar på budsjettet sitt til forfattarbesøk. Til saman kan ein truleg klare å skaffe nok pengar til forfattarbesøk. 

Men det er altså avgjerande for at det framleis skal bli forfattarbesøk at nokon i kvar kommune, bibliotekfolk eller lærarar, helst begge grupper, vil overtyde andre om at ein må setje av midlar til forfattarbesøk. Vi trur at det er i kulturforumet i kommunen at det vert avgjort og prioritert kva midlane skal brukast til. Derfor minner vi om at det er viktig for biblioteket å vere representert i kulturforumet. Dersom bibliotek ikkje får delta i forumet, håper vi dei melder frå til oss. Fylkesbiblioteket vil prøve å hjelpe å løyse problemet.

Kven skal lage forfattarturnear i vårt fylke?

Fylkesbiblioteket har denne hausten hatt nettverkssamlingar i dei tre regionane Sunnfjord, Nordfjord og Sogn. På desse møta har vi nok ein gong informert om Den kulturelle skulesekken og stoda med forfattarturnear. Det er tydeleg at forfattarbesøk er noko som engasjerar bibliotekfolk. La oss håpe at skulefolk er like oppteken av at skuleelevane må få oppleve ein lys, levande forfattar. 

Vi fekk tydeleg melding frå dei vi møtte på nettverkssamlingane at dei ønskjer at forfattarturnear skal organiserast på fylkesnivå. Det beste er truleg at kommunane får høve til å tinge forfattarar frå eit fylkesorgansiert tilbod, samtidig som det er høve for lokale aktørar å arrangere forfattarbesøk sjølv der ein ønskjer det.
 

Møte mellom Norsk forfattersentrum, Folkeakademiet, Fylkesbiblioteket og prosjektleiaren for DKS 

I november sette vi oss ned for finne ein modell for samarbeid og opplegg for å kunne tilby forfattarbesøk til alle. Sissel Kristiansen frå Forfattarsentrums kontor i Bergen har mykje røynsle og vil prøve å hjelpe oss å realisere planane. Dagleg leiar i Folkeakademiet Sogn og Fjordane, Svanhild Lothe, har også jobba lenge med å lage turnear. Ho vil også bidra no slik at vi kjem i mål. Fylkesbiblioteket har også sett forfattarturnear som ein naturleg oppgåve, men har ikkje kapasitet nok åleine no når volumet på turnear er blitt så overveldande svært.

Vi vart samde om å setje i gang med turnear allereie etter nyttår. Dette første halvåret vil vi prøve å sjå kor stor interessa i fylket er for forfattarbesøk. Vi har sendt ut brev med tilbod om forfattarbesøk og ber skulane tinge forfattarbesøk, ikkje bindande. Vi må første vite kor mange forfattarar vi må engasjere. Alle kan komme med ønskjer om forfattarar, vi vil skaffe dei som er mogleg. Sidan vil vi sende ut planane for turnear og då må skulane stadfeste om dei tek i mot tilbodet.
 

Alle bør få oppleve eit forfattarbesøk i løpet av grunnskulen

Flora kommune er eit godt døme på korleis ein kommune kan sikre at alle elevane i det minste ein gong i livet får møte ein forfattar. I Flora har kulturforumet sett av kr. 10.000,- til forfattarbesøk kvart år. Kvart år skal alle 8. klassane i Flora ha besøk av ein forfattar.

Anne Sagen,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Mikromarc brukarhjelp

På fylkesbiblioteket har vi følt at vi ikkje har hatt nok kompetanse til å hjelpe Mikromarc-biblioteka med bruk av systemet. For å rette på dette har vi inngått ei avtale med Gloppen folkebibliotek om Mikromarc brukarstøtte. 

Her er eit utdrag av avtalen: 

• Avtalen gjeld frå 01.09.04 og førebels 2 år framover.

• Gloppen folkebibliotek opparbeider seg ekstra kompetanse i Mikromarc 2 (MM2), slik at dei kan stille sin kunnskap til rådvelde og fungere som brukarstøtte for dei andre MM2-biblioteka i fylket.

• Brukarhjelpa kan vere i form av:

  • Hjelp til å definere problem (Er dette noko som er enkelt å gjere noko med? Eller må ein kontakte Mikromarc brukerstøtte på Bibliotekenes IT-senter?)

  • Få hjelp til å sjølv å foreta enkle tilpassingar (t.d. brevmalar)

  • Aktiv, utadretta informasjon (pr e-post, evt. på fylkesbiblioteket sine vevsider) kan også vere aktuelt.

NB! Brukarhjelpa frå Gloppen folkebibliotek skal ikkje erstatte Mikromarc brukerstøtte som Bibliotekenes IT-senter tilbyr sine kundar.

Anja Angelskår Mjelde,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Ny volontør i Sogn og Fjordane

Fylkesbiblioteket, United World College og Fjaler folkebibliotek samarbeider i år om ein ny volontør til Sogn og Fjordane. Andra Lujic kom til fylket tidleg i oktober, og skal vere her ut juni neste år. Andra er 23 år, kjem frå Maribor i Slovenia og har utdanning innan språk. Her skriv ho litt om kva ho held på med hos oss:

EVS (European Voluntary Service) is an EU project in the framework of Youth programme. Its aims are to promote mobility among European youth between the ages of 18-25 in order to raise awareness of active citizenship. EVS volunteer spends up to 12 months in a European country, working on a local community project. The projects usually include work with children, elderly or disabled people. Young people decide to join EVS because they want to take a break after, during or before their studies. Both volunteer, gaining an international experience, and the local community, profit from the project. And that is how I found myself here in Sogn og Fjordane. Finishing my studies, I wanted to travel a bit more, experience new things and at the same time have an experience of “regular” work. I consider my EVS project as a not too painful passage from the carefree studying period to adult steady-job life.

Being a library volunteer, means that 3 libraries ”share” you – Fylkesbiblioteket, UWC library and Fjaler folkebibliotek. For a volunteer interested in libraries, it is a valuable experience to see how do three different libraries function, from the local one, to regional and high school one. A project of this kind can help strengthen communication and cooperation between the libraries in the region. Being lodged in Dale and working in three different places means also getting to move around a lot, commuting from Dale to Haugland and Førde, meeting different people, learning and contributing with my own ideas.

Work in Fjaler folkebibliotek consists mostly of helping Hjørdis Åsnes with daily library tasks, such as tiding up, cataloguing new books and helping the users. Fjaler is a calm, neat local library with warm atmosphere, its users being mostly families, children and older people. United World College library is a high school library with self-service loan. Books in all the world languages makes this library a special place and one of the librarian’s tasks are arranging the books according to the language. And while I could cope with most of European languages (together with 6 different cyrillic alphabets), an impossible task for a European is to arrange all the Asian, African and Arabic books. Together with Siri Ingvaldsen, we will also prepare a Leonardo Da Vinci project, an exchange connected to youth reading promotion, from which the librarians in the region could benefit. The common library problem is lack of space; there are always too many books and too little shelves. Or maybe it is people not reading enough that have to be blamed. Against this problem we tried to fight with topical displays and after a week or two, the books that only rarely left their shelves were out and borrowed (in Fjaler we tried with Nordic historical novels).

In Førde library, the librarians noticed that male asylum seekers use the library computers, but it happens very rarely that women from the asylum step into the library world. And that is why in Fylkesbiblioteket, together with Anne Sagen, we came up with an idea to include in the library an underprivileged part of Førde population, which are refugees in Førde asylum. In accordance with EVS policy, which strives to improve the regular community services, the volunteer here will develop a library project for the asylum women. Our plans are to start reading groups, whose meetings will include Internet courses and intercultural library events. The most important aim is to show all the possibilities that a public library offers to the asylum. This project is reaching out to all Førde community, improving asylum life and library services. Moreover, we are sure it will leave mark also on Norwegian users, bringing them closer to the world’s nations and to the asylum reality.   

Andra Lujic

[Toppen]

Regionskonferanse for ”Gi rom for lesing”

I april/mai vert det svær konferanse i Førde. Vi skal då samle alle gode kreftar for leseglede og lesedugleik frå alle Vestlandsfylka pluss Vest-Agder. Det blir skulefolk, bibliotekarar, Norsk forfattarsentrum, bokhandlarar, folkeakademiet, mållaget, forfattarar og folk frå Den kulturelle skulesekken. Utdanningsavdelinga hos Fylkesmannen er ansvarleg for konferansen. 

”Gi rom for lesing” er ein tiltaksplan frå Utdannings- og forskningsdepartementet.  Det heile starta brått opp hausten 2003. Planen skal avsluttast i 2007. Kvart år vert det fordelt 100 millionar kroner på fylka, desse midlane blir fordelt vidare ut til gode prosjekt. Etter halvanna år er det på tide å sjå på kva som er skjedd til no, kva fungerer, kva ein kan gjere betre. Eg vil derfor kome med nokon tankar rundt ”Gi rom for lesing” i fylket vårt.

Samarbeid skule og bibliotek

Vi som jobbar i biblioteka er vel samde om at det er for lite samarbeid og kontakt mellom skule og bibliotek. Skulane nytter truleg mykje bøker frå folkebiblioteka i leseprosjekta, det bør dei og det må dei vel ofte for å få nok bøker. Men skulle ikkje lærarane også snakke med biblioteket i bygda før dei set i gang? Kanskje skulen i samarbeid med biblioteket kan få til meir og betre prosjekt saman? Truleg vil det også vere kjekkare å samarbeide enn å gjere alt åleine.

Så vidt vi veit er det ingen prosjekt i fylket vårt med midlar frå ”Gi rom for lesing” som er eit verkeleg samarbeid mellom skule og bibliotek. I nokre tilfeller står bibliotek ført opp som samarbeidspartnar utan å vite om det. Det er det heile. Det er urovekkjande at ingen skular syns det er naturleg å søkje samarbeid med bibliotek når prosjektet handlar om lesing og bøker. Kanskje er biblioteka for usynlege. Eller har skulane ingen tillit til biblioteka? Fungerar biblioteka så dårleg at skulane ikkje trur at vi har noko å tilføre eit leseprosjekt?

Eg har sett problemet på spissen her og veit eg provoserar. Det er ikkje for å plage eg gjer det. Ikkje vil eg ha uvenner heller. Eg syns denne situasjonen er verdt å bruke litt tid til å tenkje på. Kanskje vi kunne fått til litt meningsutveksling om dette på e-postlista vår også. For å dytte skulda over på andre, kan eg nemne at skulane truleg ikkje har vore oppmuntra til å samarbeide meir med biblioteka. Det syns eg er skuffande. Dersom ein les planen ”Gi rom for lesing” vil ein sjå at samarbeid mellom skule og bibliotek er eit av tiltaka som regjeringa nemnar for å oppnå målet.

Skulebibliotek

Fleire og fleire kommunar legg ned bokbuss og bokbåt. Det er lite truleg at skulane som mister desse tilboda samtidig får auka budsjettposten til skulebibliotek. I vårt fylket er det mange små skular med lang vei til biblioteket i kommunen. Eg reknar med at dei fleste av skulebiblioteka manglar både pengar til bøker og personale. Skulebibliotek er sjølvsagt eit av tiltaka som er viktig i ”Gi rom for lesing”. Her skulle det skjedd mykje meir i fylket. Eg håper vi vil få fokus på skulebiblioteka på konferansen.

Barnehagar

Stimulering av leselysta må skje frå barn er i førskulealder. På dette feltet er det truleg ikkje skjedd noko i Sogn og Fjordane. Har ikkje barnehagane nokon instans som kan ta tak i dette og søkje om prosjektmidlar?

Til slutt

På tross av alt negativt som er her er omtala, så er det også mykje positivt å seie om ”Gi rom for lesing”. Skuleelvar les og les, vi låner ut haugevis med klassesett, folkebiblioteka låner ut mengder med bøker. Det blir spennande å sjå om ”Gi rom for lesing”-prosjekta i fylket vårt vil vise att på statistikken for folkebiblioteka neste år. 

Anne Sagen,
fylkesbiblioteket

[Toppen]

Mikromarc sentral drift på Flora folkebibliotek

Flora folkebibliotek vil frå midten av desember gå over til sentral drift av Mikromarc. Det betyr at Mikromarcbasen vår blir flytta til Bibliotekens IT-senter, og vi slepp alle driftsrutiner rundt biblioteksystemet. I tillegg stiller sentral drift mindre krav til dei lokale maskinene våre. Vi sparer også kommunale IT-konsulentar for arbeid og konsulentutgifter frå Bibits, ikkje minst ved oppgraderingar. Tilgangen vår til Mikromarc vil gå gjennom ei klientprogramvare på internett.  

Men det som kanskje er viktigast for oss: Vi får no endeleg katalogen vår  tilgjengeleg på internett gjennom Mikromarc Websøk. Dette ser vi fram til. Lånarane våre får også tilgang til Lånarprofil der dei kan sjå og fornye låna sine, reservere bøker mm.  

Biblioteket vil også få Innsyn-modulen som er ekstrainformasjon om katalogposten (omslagsbilete, omtale, innhaldsfortegnelse). Flora kommune ønsker å satse på "døgnopne" publikumstenester. Sentral drift er nok ei dyrare løysing enn Bibliofiloverbygnig på fylkesbiblioteket sin server, men gir publikum tilgang til langt meir.

Eg var elles på Brukarmøtet til Mikromarc på Ski i oktober. Då vart det mellom anna vist den nye Websøk-modulen som kjem til neste år. Mange klaga over noverande utgåve, og var svært positive til den nye versjonen. Sentraldriftkundar får den nye websøk-modulen ca. 1. februar. Bibits har lagt ut ein demo av denne på nettet, men ein må kontakte Bibits for å få passord. Eg har sendt dei eit spørsmål om kvifor ein kan velge mellom følgjande språk: engelsk, svensk, norsk (bokmål), men ikkje nynorsk!

Eli Eidsvik,
Flora folkebibliotek

Katalogen til Flora folkebibliotek finn ein her.

[Toppen]

Jens Brekke på Sogndal bibliotek

I heile år har Jens Brekke reist rundt med sitt ”Sivle-program”. I staden for vanleg forfattarbesøk i år bestemte vi oss for at no skulle vi gjere oss nytte av dette. Derfor gjorde vi avtale med Brekke om at han skulle komme hit måndag 25. oktober. Då inviterte vi alle ungdomsskuleelevane i heile kommunen fordelt over 4 skuletimar. Brekke fortalde om livet til Per Sivle og ”dramatiserte” ein av Vossastubbane. Han hadde og med seg trekkspel og inviterte til allsong av Sivle-songar. 

Dette var så vellykka at vi bestemte oss for at fleire måtte få oppleve det. Så 29. november hadde vi ny runde med alle 5., 6., og 7. klassingane i kommunen. På førehand hadde vi kjøpt inn nyutgåva av ”Berre ein hund” til alle skulebiblioteka og bedt alle lese ho, samt gjere seg kjend med minst ein av songane til Sivle. 

Klassebesøk med Jens Brekke og  ”Sivle”  kan anbefalast! NB! No er ”Berre ein hund” komen som lydbok. Lest av Hans Herbjørnsrud. Koppen forlag. (I tilfelle nokon ikkje har lagt merke til det)

Signe Witsø, 
Sogndal bibliotek

[Toppen]

Yrkesetikk for bibliotektilsette

NBF Sogn og Fjordane ønskjer velkomen til seminar på Skei hotell torsdag 17.februar 2005!

Foredragshaldar vert Robert-Wallace Vaagan som har arbeidd med dette temaet for tilsette både innan folke-, skule- og fagbiblioteka i mange år. Han underviser ved bibliotekutdanninga ved Høgskolen i Oslo og har halde tilsvarande seminar andre stader i landet dei seinare åra. Det vert variasjon mellom foredrag, gruppediskusjon og plenum.

Me vonar mange har lyst å vera med. Her blir det høve til å få lufta problemstillingar frå eige bibliotek!

Påmelding /informasjon: 
NBF Sogn og Fjordane v/ Gerd Vik, gerd.vik@hisf.no, Høgskulen i Sogn og Fjordane, Biblioteket Fjøra, pb 39, 6851 Sogndal. tlf. 57 67 62 08 - innan 4.februar.

Deltakaravgift som inkluderer lunsj og kaffepauser vert kr 300,- for medlemar og kr 450,- for ikkjemedlemar.

Arr. Norsk bibliotekforening avd. Sogn og Fjordane

Gerd Vik,
NBF avd. Sogn og Fjordane

[Toppen]

Reduserte opningstider ved Gloppen folkebibliotek

Frå nyttår vert det reduksjon i opningstidene ved biblioteket på Sandane, fordi biblioteket misser ei halv stilling. Truleg vert biblioteket ope 4 dagar i veka, mot i dag 6 dagar i veka. Dette er ein nødvendig konsekvens av reduserte budsjettrammer.

Torill Berge,
Gloppen folkebibliotek

[Toppen]

Nytt om namn

Først ei litt trist melding: Den einaste (får vi tru) bokbusshøna i landet, Priscilla, er død. Priscilla fekk vere med matmor, bokbussjåfør Sølvi, då vi arrangerte fantasy-kampanje på bokbussen i fjor haust, og stakk også fram nebbet då NRK laga innslag til Vestlandsrevyen. På biletet ser vi Priscilla saman med hekseversjonen av matmor Sølvi.

I Aurland er Petter von Krogh mellombels tilsett som biblioteksjef i 50 % stilling, frå 1. oktober og til og med 31. juli 2005. 

Ine Nyseth har hatt ansvaret for biblioteket i Lærdal sidan 01.01.2004. No er ho tilsett som biblioteksjef i 50 % frå 01.09.2004 til 01.09.2005.

I Årdal vikarierer Kari Andersen for Gry Hatlelid, som er ute i permisjon. Vikariatet starta 1. september, og varer eit år. Kristin Berg har også permisjon frå stillinga si i Årdal.

Linda Regine Ralle er tilsett i vikariat ved Flora vidaregåande skule frå 01.11.04 og ut skuleåret. 

Ika Nesse er tilsett som vikar i 50 % stilling for Britt Hagen ved Flora folkebibliotek, hovudbiblioteket, frå 25.10.04 til 01.09.05. Liv Strømmen jobbar i 75 % stilling fram til 01.09.05.

På fylkesbiblioteket pensjonerte Hjørdis Birkeland seg frå 1. november, etter å ha jobba ved fylkesbiblioteket sidan 1992. Vi takkar henne for innsatsen! Anne Marit Ytterbø er engasjert i 40% stilling på fylkesbiblioteket frå 1. desember og inntil vidare. 

Frå Gloppen har vi fått denne meldinga:
Ingrid Flølo på Gloppen folkebibliotek, sluttar for oppnådd pensjonsalder 1. desember. Ho har arbeidd ved biblioteket på Sandane sidan 1979, og ho har alltid hatt stor arbeidsglede og bidratt til eit positivt arbeidsmiljø, så vi kjem til å sakne henne! Men heldigvis har ho kort veg til biblioteket, så vi håpar ho tek med alle barnebarn hyppig på besøk.

[Toppen]

 Vi på fylkesbiblioteket ynskjer alle ei riktig 
God Jul!